TÜRK CEZA HUKUKUNDA BİLİŞİM SİSTEMİNE GİRME SUÇU (TCK m. 243), UNSURLARI VE YARGITAY UYGULAMASI

Yazar: Avukat Nusret Çetin
Mevzuat Dayanağı: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m. 243, 244, 245, 134, 136, 142/2-e, 158/1-f), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 134, 250)
Uluslararası Norm: Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi (Budapeşte Sözleşmesi, ETS No. 185)
İçtihat Kaynakları: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Yargıtay 11. ve 12. Ceza Daireleri Emsal Kararları


ÖZET

Bilişim teknolojilerinin gündelik yaşamın, kamu yönetiminin ve ekonomik faaliyetlerin merkezine yerleşmesi, suç tiplerinin de geleneksel fiziki mekânlardan dijital siber uzaya taşınmasına yol açmıştır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 243. maddesinde tanzim edilen “Bilişim sistemine girme suçu”, bilişim alanında düzenlenen suçların temelini ve çekirdeğini oluşturan genel tehlike suçudur.

Bu çalışmada; bilişim sistemi kavramının teknik ve hukuki sınırları, suçun maddi ve manevi unsurları, hukuka aykırılık halleri, nitelikli görünümleri (TCK 243/2, 243/3, 243/4), bilişim alanındaki diğer suçlarla (TCK m. 244, 245, 136, 142/2-e vb.) geçit suçu ve içtima ilişkisi, dijital delillerin toplanmasındaki usul kuralları (CMK m. 134), CGNAT / IP havuzları ve port eşleşmelerinin delil değeri ile Yargıtay’ın güncel içtihatları kapsamlı, sistematik ve dogmatik bir bakış açısıyla ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Bilişim Suçları, TCK Madde 243, Bilişim Sistemine Girme, Yetkisiz Erişim, Siber Güvenlik, Dijital Delil, CGNAT, CMK Madde 134, Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Budapeşte Sözleşmesi.


1. GİRİŞ VE SİBER CEZA HUKUKUNUN GELİŞİMİ

İnternet ve bilgisayar teknolojilerindeki baş döndürücü gelişmeler, modern toplumlarda bilgiye erişimi kolaylaştırırken aynı zamanda kişilerin temel hak ve özgürlüklerini, ticari sırları ve kamu güvenliğini hedef alan siber tehditleri de beraberinde getirmiştir. Siber uzay (cyberspace), coğrafi sınırları ve fiziki engelleri ortadan kaldıran yapısıyla geleneksel ceza hukuku dogmatiğini derinden etkilemiştir.

1.1. Tarihsel Gelişim: Mülga TCK m. 525/a’dan 5237 sayılı TCK m. 243’e

Türk Ceza Hukuku mevzuatında bilişim suçlarına ilişkin ilk müstakil düzenlemeler mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’na 1991 yılında 3756 sayılı Kanun ile eklenen 525/a, 525/b ve 525/c maddeleriyle girmiştir. Mülga TCK m. 525/a’da yer alan “bilgileri otomatik işleme tabi tutmuş bir sistemi ele geçirme veya nakletme” ifadesi, siber dünyanın teknik gerçekliklerini karşılamakta yetersiz kalmıştır.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, Özel Hükümler Kitabı, Topluma Karşı Suçlar başlıklı Üçüncü Kısmının Onuncu Bölümü’nü “Bilişim Alanında Suçlar” (m. 243-246) başlığı altında çağdaş ceza hukuku standartlarına uygun olarak yeniden tanzim etmiştir.

1.2. Uluslararası Hukuk: Budapeşte Siber Suç Sözleşmesi

Türkiye tarafından imzalanan ve 2014 yılında Resmî Gazete’de yayımlanarak iç hukukun parçası haline gelen Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi (Budapeşte Sözleşmesi, ETS No. 185) Madde 2 hükmü (Hukuka Aykırı Erişim / Illegal Access), taraf devletlerin bir bilişim sisteminin bütününe veya bir parçasına kasten ve yetkisiz olarak erişilmesini suç olarak tanımlamasını zorunlu kılmaktadır. TCK m. 243, bu uluslararası yükümlülüğün doğrudan bir karşılığıdır.


2. KORUNAN HUKUKİ DEĞER VE SUÇUN DOGMATİK NİTELİĞİ

TCK m. 243 ile korunan hukuki yarar tek bir değerle sınırlı olmayıp karma ve çok katmanlı bir yapıya sahiptir:

  1. Bilişim Sisteminin Dokunulmazlığı ve Güvenliği: Tıpkı klasik ceza hukukundaki “Konut Dokunulmazlığı” (TCK m. 116) gibi, kişilerin ve tüzel kişilerin dijital alandaki özel alanları, sistem bütünlüğü ve erişim kontrol hakları korunmaktadır. Doktrinde bu durum haklı olarak “Dijital/Siber Konut Dokunulmazlığı” olarak nitelendirilmektedir.
  2. Kişisel Verilerin ve Özel Hayatın Gizliliği: Bilişim sistemleri, doğası gereği kişisel verilerin, özel haberleşmelerin, ticari sırların ve mahrem bilgilerin saklandığı ortamlardır. Sisteme yetkisiz giriş bu verilerin güvenliğini doğrudan tehlikeye maruz bırakır.
  3. Kamu Güveni ve Bilişim Düzeni: Dijital altyapılara dayalı olarak işleyen kamu hizmetlerinin, bankacılık sistemlerinin ve ticari hayatın kesintisiz, güvenli ve istikrarlı sürdürülmesindeki toplumsal menfaat korunmaktadır.

[!NOTE]
Suçun Tipi: TCK m. 243/1 hükmü bir “Soyut Tehlike Suçu” ve **“Sırf Hareket Suçu”**dur. Suçun tamamlanması için sisteme girilmiş olması yeterlidir; sistemde bulunan verilerin zarar görmesi, kopyalanması, silinmesi veya failin maddi bir menfaat temin etmesi aranmaz. Bu tür neticeler gerçekleştiğinde suçun nitelikli halleri veya diğer suç tipleri gündeme gelir.


3. SUÇUN MADDİ VE MANEVİ UNSURLARI

3.1. Suçun Konusu: “Bilişim Sistemi” Kavramı

TCK m. 243’ün madde gerekçesinde bilişim sistemi; “verileri toplayıp yerleştirdikten sonra bunları otomatik işlemlere tabi tutma olanağını veren manyetik sistemler” olarak tanımlanmıştır. Ancak günümüz teknolojisi ışığında bu tanım genişletici yoruma tabi tutulmakta ve elektronik, manyetik, optik veya benzeri yollarla veri işleyen, depolayan ve ileten her türlü sistem bu kapsamda kabul edilmektedir.

Bilişim Sistemi Kapsamına Giren Araçlar:

  • Sunucular (servers), ana bilgisayarlar (mainframes), kişisel bilgisayarlar (PC, masaüstü, laptop),
  • Akıllı telefonlar, tabletler, akıllı saatler ve giyilebilir teknolojiler,
  • Bulut bilişim altyapıları (AWS, Microsoft Azure, Google Cloud, iCloud, Google Drive vb.),
  • Web siteleri, veritabanı yönetim sistemleri (SQL, Oracle, PostgreSQL vb.),
  • Sosyal ağ profilleri ve hesapları (Instagram, Facebook, X/Twitter, LinkedIn, TikTok),
  • E-posta hesapları ve mesajlaşma platformları (Gmail, Outlook, WhatsApp Web vb.),
  • Ağ bileşenleri: Yönlendiriciler (router), modemler, güvenlik duvarları (firewall),
  • Endüstriyel kontrol sistemleri (SCADA) ve IoT (Nesnelerin İnterneti) cihazları.

3.2. Fail ve Mağdur

  • Fail: Suçun faili herkes olabilir; özgü suç niteliği taşımaz. Bilişim sistemine erişim yetkisi bulunmayan ya da var olan yetki sınırını aşan her gerçek kişi fail olabilir. Tüzel kişiler ceza hukukumuzda fail olamaz; ancak suçun bir tüzel kişinin yararına işlenmesi durumunda TCK m. 246 uyarınca tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri uygulanır.
  • Beyaz Şapkalı Hackerlar (Etik Hackerlar / Penetration Testers): Sistem sahibinin açık ve yazılı rızası (sözleşmesi) olmaksızın, güvenlik açıklarını tespit etmek veya iyi niyetle bildirimde bulunmak amacıyla da olsa sisteme yetkisiz giriş yapan araştırmacılar hukuken fail konumuna düşer. Hukuka uygunluk için yetkili merci veya sistem sahibinin önceden verilmiş geçerli rızası şarttır.
  • Mağdur: Bilişim sisteminin maliki, meşru zilyedi veya o sistemi kullanma hakkına sahip olan gerçek ve tüzel kişiler mağdur sıfatını haizdir.

3.3. Tipik Hareketler (Fiil)

TCK m. 243 seçimlik ve serbest hareketli bir suç tipidir:

  1. Bilişim Sisteminin Bütününe veya Bir Kısmına Hukuka Aykırı Olarak Girmek:

    • Sisteme fiziksel olarak klavye/ekran başından girilebileceği gibi (yerel erişim), internet ve ağ protokolleri üzerinden uzaktan (remote access) da girilebilir.
    • Giriş yöntemi önem taşımaz: Şifre tahmin etme, kaba kuvvet saldırısı (brute force), oltalama (phishing), güvenlik açığı sömürme (exploit), zararlı yazılım (trojan, keylogger) veya haksız ele geçirilen oturum çerezleri (cookies / session hijacking) ile sisteme erişilmesi fiili gerçekleştirir.
    • Kısmi Giriş: Sistemin tamamına değil, yalnızca belirli bir veri tabanına, kısıtlanmış bir klasöre veya yetkisiz bir kullanıcı paneline girilmesi de suçu tam olarak oluşturur.
  2. Bilişim Sisteminde Kalmaya Devam Etmek:

    • Başlangıçta hukuka uygun veya izinle girilmiş bir sistemde, iznin geri alınmasına, sürenin dolmasına veya erişim hakkının iptal edilmesine rağmen sistemden çıkılmaması, oturumun bilerek sonlandırılmaması eylemidir.
  3. Sistemler Arası Veri Nakillerini İzlemek (TCK m. 243/4):

    • 6545 sayılı Kanun ile eklenen 4. fıkra uyarınca; sisteme fiilen girmeksizin, sistemin kendi içinde veya sistemler arasında gerçekleşen veri akışının teknik araçlarla (packet sniffer, Wireshark, MITM cihazları vb.) hukuka aykırı izlenmesi bağımsız bir suç tipi olarak düzenlenmiştir.

3.4. Manevi Unsur

Bilişim sistemine girme suçu yalnızca KASTEN işlenebilir. Kanunda taksirli hali düzenlenmediğinden, yanlışlıkla veya teknik bir hata sonucu başkasının sistemine girilmesi suç teşkil etmez (TCK m. 22).

Fail; girdiği sistemin başkasına ait olduğunu ve buraya giriş yetkisinin bulunmadığını bilmeli ve sisteme girmeyi istemelidir. Saik (amaç) suçun oluşumu açısından önemsizdir; intikam, şaka, merak, bilgi edinme veya hava atma saikiyle hareket edilmiş olması suçun sübutunu etkilemez.


3.5. Hukuka Aykırılık Unsuru ve Hukuka Uygunluk Nedenleri

Suçun kanuni tanımında açıkça “hukuka aykırı olarak” ifadesine yer verilmiştir. Hukuka uygunluk sebeplerinin varlığı halinde eylem suç teşkil etmez:

  • İlgilinin Rızası (TCK m. 26/2): Sistem malikinin veya yetkilisinin serbest iradesiyle verdiği rıza hukuka aykırılığı ortadan kaldırır. Ancak rıza hile, tehdit veya cebirle sakatlanmamış olmalıdır.
  • Kanun Hükmünün İcrası (TCK m. 24/1 & CMK m. 134): Ceza Muhakemesi Kanunu m. 134 uyarınca hâkim kararıyla (veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle) şüphelinin kullandığı bilişim sistemlerinde adli arama, kopyalama ve elkoyma yapılması kanuni bir görevdir.
  • Meşru Savunma ve Zorunluluk Hali: Devam eden bir siber saldırıyı bertaraf etmek amacıyla yapılan orantılı savunma müdahaleleri.

4. SUÇUN NİTELİKLİ VE CEZAYI ETKİLEYEN HALLERİ

4.1. Bedeli Karşılığı Yararlanılabilen Sistemler (TCK m. 243/2)

“Yukarıdaki fıkrada tanımlanan eylemlerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.”

Kanun koyucu, ücret karşılığı hizmet veren sistemlere (örneğin paralı akademik veritabanları, ücretli streaming platformları, üyelikle çalışan SaaS yazılımları) izinsiz girilmesi halinde verilecek cezanın yarı oranına kadar indirileceğini hüküm altına almıştır. Buradaki mantık, mağdurun asıl zararının iktisadi nitelikte olması ve sistemin zaten kamusal bir abonelik modeliyle sunulmasıdır.

4.2. Verilerin Yok Olması veya Değişmesi (TCK m. 243/3) - Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suç

“Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”

Fail sisteme girme kastıyla hareket etmiş, ancak failin bu eylemi neticesinde doğrudan kastı olmaksızın (taksirle veya öngörülebilir bir netice olarak) veriler silinmiş, bozulmuş veya değişmişse bu fıkra uygulanır. Eğer fail verileri kasten silmiş veya değiştirmişse, eylem TCK m. 243 sınırını aşar ve TCK m. 244/2 (Verileri yok etme veya değiştirme) suçunu oluşturur.

4.3. Veri Transferinin Teknik Araçlarla İzlenmesi (TCK m. 243/4)

Ağ üzerindeki veri trafiğinin sisteme girmeksizin teknik araçlarla dinlenmesi/izlenmesi (sniffing, man-in-the-middle) halinde fail 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.


5. DİĞER SUÇ TİPLERİ İLE KARŞILAŞTIRMA VE İÇTİMA KURALLARI

Bilişim sistemine girme suçu, siber alanda işlenen birçok suçun “araç” veya “geçit” suçunu oluşturur. Bu nedenle içtima kurallarının (TCK m. 42 bileşik suç, TCK m. 43 zincirleme suç, TCK m. 44 fikri içtima) doğru uygulanması hayati derecede önemlidir:

[TCK 243: Bilişim Sistemine Girme] (Temel Tehlike Suçu) │ ├──► Sisteme girip verileri kasten silme/şifreleme ────────► TCK 244/2 (Sistemi/Verileri Yok Etme) ├──► Sisteme girip şifreyi değiştirip hesabı kilitleme ───► TCK 244/1-2 (Sistemi Engelleme) ├──► Sisteme girip kişisel verileri/fotoğrafları alma ────► TCK 136 (Kişisel Verileri Ele Geçirme) ├──► Sisteme girip banka hesabından para aktarma ────────► TCK 142/2-e (Bilişim Suretiyle Hırsızlık) └──► Sisteme girip kredi kartı bilgisiyle harcama yapma ──► TCK 245/1 (Banka/Kredi Kartı Kötüye Kullanma) 

5.1. TCK m. 244 ile Ayrım (Geçit Suçu İlişkisi)

  • Fail sisteme girmiş ve hiçbir veriye dokunmadan ayrılmışsa: TCK m. 243/1.
  • Fail sisteme girmiş, ancak sistem sahibinin şifresini değiştirerek asıl sahibinin erişimini engellemişse: TCK m. 244/1 ve 244/2. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre TCK 243 bu suçun geçit suçudur; fail yalnızca TCK 244’ten cezalandırılır.

5.2. TCK m. 136 ve TCK m. 134 ile İlişki

  • Fail sisteme izinsiz girip orada depolanan kişisel verileri (fotoğraflar, rehber, yazışmalar, kimlik bilgileri) kendi cihazına kopyalamış veya üçüncü kişilere göndermişse; TCK m. 44 (fikri içtima) uyarınca daha ağır cezayı öngören TCK m. 136 (2 yıldan 4 yıla kadar hapis) uygulanır.

5.3. TCK m. 142/2-e ve TCK m. 158/1-f ile İlişki

  • Fail bir kişinin internet bankacılığına yetkisiz girip mağdurun parasını kendi hesabına aktarırsa, bilişim sistemine girme eylemi hırsızlık/dolandırıcılık suçunun icra hareketi içinde erir (araç suç olur). Fail yalnızca TCK m. 142/2-e veya duruma göre TCK m. 158/1-f’den cezalandırılır.

6. YARGITAY UYGULAMASI VE TİPİK OLAY SENARYOLARI

6.1. Sosyal Medya ve E-Posta Hesaplarının Ele Geçirilmesi

  • Şifre Değiştirilmediğinde: Fail mağdurun hesabına izinsiz girip yalnızca paylaşımları ve mesajları okumuşsa eylem TCK m. 243/1 (Bilişim sistemine girme) suçunu oluşturur.
  • Şifre Değiştirildiğinde / Hesap Gasbedildiğinde: Fail şifreyi değiştirip mağdurun hesabını geri almasını engellediğinde suçun vasfı değişir; Yargıtay eylemi TCK m. 244/2 (Verileri erişilmez kılma) olarak nitelendirir (Yargıtay 8. CD, E. 2021/17292, K. 2023/8388).

6.2. Eşler ve Aile İçi İlişkilerde Bilişim Dokunulmazlığı

  • Evlilik birliği veya sadakat yükümlülüğü, eşlere diğer eşin dijital mahremiyetini ve bilişim dokunulmazlığını ihlal hakkı vermez.
  • Eşin telefonuna gizlice casus yazılım yüklenmesi, e-postalarının veya sosyal medya hesaplarının şifresinin kırılarak takip edilmesi TCK m. 243/1 ve TCK m. 134 (Özel hayatın gizliliğini ihlal) suçlarını oluşturur. Yargıtay, boşanma davasında delil sunma saikiyle de olsa üçüncü kişi verilerinin ve sistem dokunulmazlığının sistematik ihlalini hukuka aykırı kabul etmektedir.

6.3. İşten Ayrılan / Eski Çalışanın Şirket Sistemlerine Girişi

  • İş akdi feshedilen personelin, daha önce kendisine tahsis edilen veya bildiği yetki şifreleriyle şirket sunucularına, CRM, ERP veya bulut panellerine giriş yapması TCK m. 243/1 suçudur. İşverenin şifreyi hemen değiştirmemiş olması faile hukuka uygun bir giriş hakkı vermez.

7. DİJİTAL DELİLLER, İSPAT HUKUKU VE CMK m. 134 STANDARTLARI

Bilişim suçlarında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması dijital delillerin hukuka uygun elde edilmesine bağlıdır:

7.1. “Sadece IP Adresi Mahkûmiyete Yetmez” İlkesi

  • Yargıtay’ın istikrar kazanan içtihatlarına göre, servis sağlayıcıdan (BTK/İnternet Servis Sağlayıcı) temin edilen IP adresinin sanığın abonesi olduğu hatta ait olması tek başına kesin mahkûmiyet için yeterli değildir.
  • Kablosuz ağların (Wi-Fi) şifresiz olması veya üçüncü kişilerce kırılabilmesi olasılığı,
  • CGNAT (Carrier Grade NAT / Ortak IP Havuzu) Sorunu: Birden fazla abonenin aynı anda aynı IP adresini paylaşması nedeniyle, sorgulamalarda kesin port numarası (destination/source port) ve mikro saniye bazında zaman damgası (timestamp) eşleşmesi yapılmamışsa şüpheden sanık yararlanır ilkesi devreye girer.

7.2. CMK m. 134 Kapsamında Adli Bilişim İncelemesi

  • Şüphelinin bilgisayarı, telefonu veya veri depolama birimleri üzerinde hâkim kararıyla arama ve kopyalama (adli imaj - forensic image) yapılmalıdır.
  • Alınan imajın Hash değerinin (MD5 / SHA-256) olay yerinde tutanağa bağlanması delil bütünlüğü (chain of custody) için zorunludur.
  • İmaj üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde suç konusu giriş saatinde bağlantı logları, MAC adresi eşleşmeleri ve tarayıcı kalıntılarının tespit edilmesi şarttır.

8. CEZA MUHAKEMESİ USULÜ VE YAPTIRIMLAR TABLOSU

Usulî / Maddi Hukuk KurumuTCK m. 243 Kapsamındaki Uygulaması
Soruşturma Usulü Re’sen soruşturulur. Şikâyete bağlı DEĞİLDİR (Kamu davası).
Görevli Mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir.
Temel Ceza (TCK 243/1) 1 yıla kadar hapis veya adlî para cezası (Seçimlik ceza).
Nitelikli Hal (TCK 243/2) Bedelli sistemler: Ceza yarı oranına kadar indirilir.
Netice Sebebiyle Ağırlaşmış (243/3) Veri yok olursa/değişirse: 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası.
Veri Nakli İzleme (243/4) Ağ dinleme/Sniffing: 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası.
Uzlaştırma Bilişim suçları (TCK m. 243) Uzlaştırma kapsamında DEĞİLDİR (CMK m. 253).
Seri Muhakeme Usulü TCK 243/1 suçu, CMK m. 250 kapsamında Seri Muhakeme Usulü’ne tabidir.
HAGB ve Erteleme Yasal şartları varsa HAGB (CMK 231) ve erteleme (TCK 51) uygulanabilir.
Dava Zamanaşımı TCK m. 66/1-e uyarınca 8 YILDIR.

9. SONUÇ VE GENEL DEĞERLENDİRME

5237 sayılı TCK’nın 243. maddesinde vücut bulan “Bilişim sistemine girme suçu”, bilişim ceza hukukunun temel sütunudur. Dijitalleşen dünyada bireylerin dijital mahremiyeti ve kurumların siber güvenliği bu norm ile korunmaktadır.

Uygulamada en çok dikkat edilmesi gereken husus, eylemin sisteme girme aşamasında mı kaldığı, yoksa verilerin yok edilmesi, şifrenin değiştirilmesi veya verilerin ele geçirilmesi aşamasına mı evrildiğinin doğru tespitidir. TCK 243 bir geçit suçu niteliğinde olduğundan, failin bir sonraki aşamaya geçen eylemlerinde TCK 244, 245 veya 136 gibi daha ağır ceza gerektiren normlar devreye girecektir.

Ayrıca soruşturma makamlarının IP/HTS kayıtlarıyla yetinmeyip, CMK m. 134 hükümlerine titizlikle riayet ederek adli bilişim incelemesi yaptırması, CGNAT havuzu ve port eşleşmelerini teknik olarak denetlemesi, hem maddi gerçeğin ortaya çıkarılması hem de adil yargılanma hakkının temini açısından elzemdir.


KAYNAKÇA VE YARGI İÇTİHATLARI

  1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve TBMM Adalet Komisyonu Hükümet Gerekçesi.
  2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 134, 250, 253).
  3. Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi (Budapeşte Sözleşmesi, 2001 / RG: 2014).
  4. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/6-490, K. 2025/197.
  5. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2022/1612, K. 2024/3089.
  6. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2021/17292, K. 2023/8388.
  7. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2023/3345, K. 2024/4929.
  8. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/5512, K. 2021/4102.
  9. Artuk / Gökcen / Yenidünya, Ceza Hukuku Özel Hükümler, Ankara.
  10. Dülger, Murat Volkan, Bilişim Suçları ve İnternet İletişim Hukuku, Seçkin Yayıncılık.

* Görsel temsili olup, yapay zeka teknolojisi ile oluşturulmuştur.